KOFİ
- Eski zamanlarda kadınların taktığı aksesuardır.
- Aynı anda evli ve bekar kadınları birbirinden ayırt etmekte de kullanılır. Yaşlı insanlar kofiyi sade bir şekilde takısız kullanırken, yeni evli insanlar ise kofiyi takılı, içkorlu ve rışmeli kullanmaktaydı.
*Malzemeleri
- Mukavva
- Karton
- Nar ağacı dalı
- Kadife kumaş
*Yapılışı
Nar ağacı dalları tek tek kadife kumaşla sarılıp kofinin üst tarafının çerçevesi oluşturulur. Ardından altına kartonla yerleştirilerek kofi birleştirilip dikilir ve şekli oluşturulur. Şekli oluşturulduktan sonra astarla kapaması yapılır. Ardından siyah, kırmızı veya yeşil bir kumaşla kaplanır. Beyaz melez üstüne şağr bağlanır. Üzerine kırmızı bir türlü süslemesi yapılır. Son olarak da içkor, rışme ile süslenir.
ŞAĞR
- Kofinin üzerine bağlanan şaldır. Kofisiz de başa sarılabilir.
- Başa sarıldıktan sonra fular tarzı Kürtçede duvak olarak geçen sorik yani kırmızı ipek kumaş mendil şağrın üstüne bağlanır.
- En son üzerine altın takılar yani içkorla süslemesi tamamlanır.
*Malzemeleri:
- Kare şeklinde 1,25 cm civarında uçları püsküllü, ipek bir kumaş.
- İçkor (Alına bağlanan takı).
*Yapılışı:
Dokuma tahtasında özel olarak elle ipek iplikle dokunan kumaşlardan çok eskilerde yapılmaktayken şuan şağr, çevremizdeki genelde takıcı dükkanlarında hazır olarak satılmaktadır ve çeşitli renklerdedir.
*Kullanım şekli:
- Önce üçgen şekli verilir sonra sarılır.
- Başın arkasından önüne doğru kumaş getirilir ve düğüm atılır sonrasında arkadan bağlanır.
- Son olarak da içkur ile süslenilir.
KAFTAN
- Suruç bölgesinde düğünlerde kullanılan yöresel kıyafettir.
- Eski zamanlarda günlük olarak kullanılmaktayken şu anda ise sadece düğünlerde, özel günlerde ve taziyelerde kullanılmaktadır.
- Boncuklu, boncuksuz tüllü kadife ve ipek gibi çeşitli kumaşlarla kaftan dikilebilir.
*Malzemeleri:
- İpek, kadife ve boncuklu kumaşlar, kolları için çıtpıt ve düğme, dikiş ipi.
*Yapılışı
- Kaftanın kesimi için ilk olarak boy ölçüsü alınır. Ardından omuzdan ölçü alınır ve omuzun ölçüsünden direkt dikdörtgen kesilir.
- Kaftanın ön kısmının uzunluğu, arka kısmının uzunluğundan 15 cm daha fazla kesilir. Ardından bu ön kısım iki parça haline getirilir. Yani kaftanın arka kısmı tek parça iken ön kısmı iki parça haline getirilmiş olur. Sonrasında kaftanın ön kısmı için bir ayrı bir peş kesilir, yanlara da simetrik olarak dav(eski ismiyle geventgi) kesilir. Davlar ön ve arka olmak üzere dört parça olur.
- Kaftan kesimi on parçadan(altı ön, üç arka, bir kol) oluşmaktadır, gövdenin bitimi de üç parçadan oluşmaktadır; iki ön bir arka olmak üzere(Kollarla beraber dörttür)
KERAS(ETEK)
- Kaftanın içine giyilen düz etektir. Rengi kaftanla aynı olması gerekir. Kaftanın kumaşından dikilir.
*Malzemeleri:
- Dikiş ipi, bele takılması için lastik, eğer kumaş ince ise astar, kaftan kumaşı
*Yapılışı:
- Kumaşı ikiye katlarız yani kumaş iki boydan kesilir.
- Kumaş çok enli ise yandan kesilir.
- Yanları ve altı dikildikten sonra lastiğin dikimine geçilir. Lastik de bitikten sonra etek giyime hazırdır.
SIKMA(GÖMLEK)
- Kaftanın içine giyilen gömlektir önü çıtçıtlı ya da düğmelidir.
- Rengi kaftandan farklı olarak siyah ya da beyazdır.
- Eski zamanlarda sıkma adı verilmiştir.
- Küçük desenli ipek kumaşlardan da dikilebilir. Önü desenli kumaş, arkası düz kumaştan yapılmış olan sıkmalar mevcuttur.
*Malzemeleri:
- Kumaş, dikiş ipi, çıtçıt veya düğme gereklidir.
*Yapılışı:
- İki ön, arka ve kollardan oluşmaktadır. Kesiminde önler önce kesilir ardından arka ve kollar kesilir.
→ Bluz gömlek tarzı olanları da vardır. Önü tamamiyle düğmeli olup açılanları olabileceği gibi yarı düğmeli olanları da mevcuttur.
BERVANEK(ÖNLÜK)
- Bervanek kaftanın önüne, eteğin üzerine bağlanan siyah ışıltılı bir kumaştan oluşan önlüktür. Farklı rengi olmaz.
- Kumaş tipi olarak kadife, boncuklu/paletli tül veya düz tül kullanılır
*Kullanım Şekli
- Kaftanın uçları çapraz şekile getirilir her bir ucu bervanekin kemerine geçirilir ve kaftana çapraz şekli verilir.
*Yapımı
- Üç parçadan oluşmaktadır. En altı fırfırlı, üst bölümü de kemerli, ortası da düz olur.
- Bel bölümüne de büzgüler verilir(25 cm olacak kadar)
Mahmut YAVUZ
Araştırmacı Yazar